知网查重

翻译美学视角下《红高粱家族》的维译研究

发表日期:2020-02-09 23:28:41   编辑:谭波尔

  第一章 绪论《红高粱家族》作为一部用荡气回肠的血性语言影响了中国文坛的著作,为莫言在1986年发表的一部代表作品。故事以“我”为视角描写了“我的奶奶”和“我的爷爷”为首讲述了一段惨烈凄美的爱情故事,以及高密人民殊死抗日的故事。在这些血肉交汇之中,莫言描绘了一片红如鲜血的红高粱,整个世界都是血红的。莫言正是以这种狂欢式的语言、天马行空式的笔触,塑造了一个在伦理道德边缘的红高粱世界,一种土匪式英雄,他们做尽坏事但也报效国家,他们缱绻相爱、英勇搏杀,充满着又离经叛道又拥有无限生气的时代气息。

  这部小说自出版一来,在中国有很高的声望,并被张艺谋导演翻拍成典型,获得了国际奖项。《红高粱家族》已经被翻译将近二十种语言在全世界发行,同样也翻译成了维吾尔文版《قىزىل قوناقلىقتا》于2011年8月在新疆发行。《红高粱家族》分为五个章节,分别是第一章《红高粱》;第二章《高粱酒》;第三章《狗道》;第四章《高粱殡》;第五章《奇死》。巩晓悦(2013年)评论《红高粱家族》向大众讲述了一群小人物血性的奋斗史及成长史,是一群生灵们前赴后继壮怀激昂为保卫家园保卫祖国的抗战史。《红高粱家族》中运用的语言鲜明活跃,近些年来,引起了大批学者的研究以及关注。

  一、选题目的及意义《红高粱家族》自从问世以来,一直是人们热议研究的对象。莫言所著的《红高粱家族》带给读者强大的震撼力,这正是不同于一般文学作品那种含蓄而优雅的表达,《红高粱家族》突破了当代文学的传统,具有极高的审美价值(任文波,2013:3)。也正因为维汉两民族的审美差异,在译者翻译时,需要思量如何翻译出美学效果,这有很大的研究价值。

  在翻译理论研究的领域中,不断推出新型的新理论,翻译美学理论正式一颗冉冉升起的理论之一,从笔者收集的文献、资料来看,以检索中国知网数据库为基础,笔者输入“红高粱家族、翻译”检索出135篇论文,其中硕博论文为61篇,期刊论文为74篇;继续输入“红高粱家族、美学”检索出16篇论文,其中硕博论文为1篇,期刊论文为15篇;输入“红高粱家族、翻译美学、维译”则无论文。由此可见,使用翻译美学理论对《红高粱家族》的审美研究尚且不足,对维译的研究更少。长期以来,翻译家们把注意力大多集中于翻译的性质、标准和翻译技巧,而对翻译的主体等却缺乏系统研究(穆雷,2003:23)。翻译美学理论十分注重翻译的审美主体与审美客体之间的联系,又鉴于汉维文学、诗歌等作品翻译上对于美学的探究较少,因此将翻译美学理论与汉维翻译结合是非常有意义的。因此,本文将用翻译美学为理论依据对维译版《红高粱家族》进行审美研究,探究汉维两个民族之间的审美异同。

  二、翻译美学及维译研究(一)翻译美学研究翻译这项活动,自古至今都在政治、经济、文化交往中,有着举足轻重的地位。随着翻译活动的深入,研究者也已经不满足于探究翻译策略及翻译技巧的研究。在这样的发展情况下,新的翻译研究如雨后春笋般涌现,翻译美学理论也在这样的情势下应运而生。

  翻译美学理论最早是由奚永吉先生提出,代表作为《酬译美学比较研究》。奚永吉先生一改当时社会上对西方美学观的崇拜之风,从中国本土美学观入手,试图将中国传统美学与翻译相结合,但并没有提出一个较完整的理论框架。

  直到,由刘宓庆先生在其著作《翻译美学导论》中通过大量的实例论证,以及对中国本土美学理论的探究,提出了构建翻译美学的基本理论框架,从而使翻译美学有了跨越式发展。

  随后,毛荣贵先生在其著作《翻译美学》中对翻译美学理论提出美学可与语言的模糊性翻译相结合,对翻译美学理论又进一步补充。这三部开山之作对我国的翻译美学发展提供了较完整的理论支撑。

  我们在知网上进行文献搜索整理,发现对翻译美学理论的研究大致有以下几点:

  胡铁江(2010年)提出在中国翻译界需要培养学生的美学意识,以更好的指导翻译实践从而提高翻译质量,王荟惠(2011年)及严丽(2014年)从对外汉语教学为目的,从文化角度出发进行翻译美学研究。

  赖晓鹏(2009年)、漆家佳(2014年)及贾慧(2015年)以名著、字典或小说为语料,分析翻译美学在小说中的运用研究。谢华(2010年)、孙光耀(2012年)及韩昆(2009年)以语言翻译为目的,分析探讨了翻译的美学价值研究。但是这些研究都是针对汉语对英语,或者汉语对韩语等的研究。

  (二)翻译美学维译研究对于中国少数民族语言维吾尔语的翻译美学研究,笔者在知网输入“翻译美学”、“汉维”、“维译”三个关键词,对收集的资料逐一查阅。

  郭秀文(2011年)的硕士论文《 lt;阿布都热依木·吾提库尔诗集 gt;汉译的美学探究——以狄力木拉提·泰来提译本为例》是选取毛荣贵先生的《翻译美学》一书上的“三美理论”(形美,意美,音美),探究了维文诗歌翻译成汉语后的美学再现。

  周楠(2012年)的硕士论文《 lt;葬花吟 gt;维译本修辞风格传递管窥》,是选取刘宓庆先生的《翻译美学导论》一书中的“风格翻译理论”。以诗词的翻译风格为着眼点,论述了翻译技巧,对《葬花吟》汉维译本修辞格翻译进行了较为详细的探究,并指出一些不可译的产生原因。

  徐松华(2015)的硕士论文《翻译美学视角下维译本 lt;家 gt;的翻译探析》,是选取刘宓庆先生的《翻译美学导论》一书中的“形式美与非形式美的审美再现”,重点分析形式系统下语音、词汇、修辞和非形式系统下意象、意境、译文读者的接受视野等方面的审美信息的体现,对维译本《家》进行了美学研究。以期借翻译美学理论打开汉维翻译研究的新视野,对汉维翻译理论与实践起到一定指导和启示作用。

  三、研究方法本文主要采取了归纳法和分析法来进行研究。

  归纳法:笔者首先抽取了《红高粱家族》的语料,进行了收集整理,在对维译版《红高粱家族》进行对照,筛选出有用的语料进行归纳。

  分析法:笔者将所收集到的语料将同类型的资料放在一起,对典型例子进行具体分析,总结维译版《红高粱家族》中的审美。

  第二章翻译美学理论概述一、翻译美学理论简述“《翻译美学导论》完成于1994年,由中国对外翻译出版公司出版发行,2005年推出修订版。该书从翻译与美学联姻是中国翻译理论的重要特色出发,运用西方美学基本概念理论和框架,结合中国美学探讨广义上普通的翻译机制和功能”(张思勇,2014:203)。王建国(2009)在《刘宓庆 lt;翻译美学导论 gt;(修订本)述评》一文中指出刘宓庆的《翻译美学导论》不仅为中国翻译美学建立了坚实的基础,也是为了中国翻译理论提供了一个新的理论以及研究框架。通观中国翻译美学的发展史,在翻译美学研究方面,贡献最多的是刘宓庆教授(毛荣贵,2007:53)。

  刘宓庆(1994)认为:在中国翻译界,我们不应盲目吹捧西方文化,学术阵地更不应出现“扬西抑中”,我们中华文化有着自己的美学思想。还同时认为中国译学而言,美学对翻译理论具有特殊的意义,中国美学对中国翻译理论具有特殊的意义,翻译与美学联姻是中国翻译理论的重要特色之一。刘宓庆以现代美学原理为基础,将传统的美学思想运用到翻译实践当中,提出翻译的审美客体是原文,翻译的审美主体是译者,详细阐述了审美客体的形式系统和非形式系统,并且探讨了文学翻译中审美再现的问题(魏台纳,2013:III)。

  可以说刘宓庆先生的“翻译美学观”是较为健全并且被人所接受的,本论文就以刘宓庆先生所著的《翻译美学导论》(修订版)为主要理论依据,对《红高粱家族》进行审美研究。

  二、翻译美学理论核心概念1995年刘宓庆所著的《翻译美学导论》构建起了翻译美学的理论框架(隋荣谊,2007:2)。翻译美学理论的任务,就是运用美学的基础原理,分析、阐述和解决语际转换中的美学问题,包括对翻译中的审美客体、审美主体和审美关系的研究,对翻译中审美再现手段等等的探讨(刘宓庆,1986:04)。根据《翻译美学导论》的观点,提取出:审美客体、审美主体、审美意识。

  翻译的审美客体审美客体(aesthetic object)简称AO指人的审美行为所及的客观事物。要对原文进行审美翻译时,译者所要翻译加工的原文就是“翻译的审美客体”,翻译审美客体分为:形式系统和非形式系统。这两个系统中存在的一切形态的美都是我们的审美对象。它的审美信息不能用具体的词语、句子的形式结构来表达,段落等,但它不可能存在没有完整的词,句子和段落,就像人的灵魂和精神,不能没有具体的体(刘宓庆,2005:89)。

  翻译的审美主体审美主体(aesthetic subject)简称AS指对审美客体进行审美活动的人,翻译的审美主体即是译者。审美客体与审美主体相互依存于同一的客体之中。翻译者不同于作家。翻译者是受制于原文的,因为一旦开始进行翻译活动,译者就受审美客体的制约,需要潜心投入审美信息解码和译语的编码活动。可见,审美主体的审美条件这个能动因素是极其重要的。因为如果没有这个能动因素,审美过程就不能成为现实。审美主体的审美条件是:文化素养;审美意识;审美经验。(刘宓庆,2005:173)

  翻译的审美意识审美意识系统,或者审美心理结构,是审美主体最富有能动性的结构。对翻译美学而言,了解这一结构运作过程有利于译者主观能动性的发挥,更有效地实现审美客体的对象化,充分获取客体的审美信息,实现对应于原语的艺术审美子线(刘宓庆,2005:199)。译者所需要经历的审美活动,如下图所示:

  审美意识中的再现即是:对审美客体的理解→对理解的转化→对转化结果的加工→对加工结果的再现。

  三、小结刘宓庆认为一部审美客体的审美再现,翻译审美的艺术在创造,以及审美目标的达成,都是审美主体经过层层转化加工的。能够做到达意、约定、传情以及符合译语审美最佳效果,就完成了审美目标。译者对《红高粱家族》的翻译如何达到审美目标,其中有哪些审美再现,笔者将以刘宓庆先生的翻译美学观为指导,通过具体例证依次探讨。

  第三章 翻译美学在《红高粱家族》维译过程中的审美研究莫言(1955年-至今)是中国20世纪以一系列乡土作品成名,被称为“寻根文学”的作家。对中国文学有着深刻影响,其作品流传广,阅读性高。莫言擅长运用意识流手法写小说,包括内心独白、多视角叙事、慢镜头描写、意象比喻、自由联想等等,塑造了诸多耳熟能详的人物形象。其语言特色创作具有鲜明的时代特征和深刻的批判精神,作品被改编成了电视剧以及电影。《红高粱家族》是一部表现高密人民在抗日战争中的顽强生命力和充满血腥与民族精神的经典之作。

  《红高粱家族》作为一部文学作品,即为文艺作品(刘宓庆将文艺小说、诗歌、戏剧归为艺术性原语也称文艺作品),不仅达意上要求准确无误,约定俗称,而且还要求传情上恰如其分,表现法上符合原语审美传递的最佳效果,综上,笔者将以刘宓庆先生的翻译美学观为指导探讨译者对《红高粱家族》的维译时,有哪些审美再现,有哪些审美流失,将结果进行对比。

  一、《红高粱家族》维译过程中形式体系的审美再现语言的功能不仅在于交际,还有审美的功能。在对审美客体分析时,审美客体的形式系统包括以下四个方面:语音审美信息,字的审美信息、词汇审美信息和句、段审美信息。

  语音信息体系语音是语言承载审美信息的基本形式手段之一,把握这个层级中所呈现的审美形式信息的目的是要求得原语跟译语在语音美上的形式对应或效果对应(刘宓庆,2005:90)

  (1)荡气回环的节奏美

  例一:曾经对高密东北乡极端仇恨,长大后努力学习马克思主义,长大后努力学习马克思主义,我终于悟到:高粱东北乡无疑是地球上最美丽最丑陋、最超脱最世俗、最圣洁最龌龊、最英雄好汉最王八蛋、最能喝酒最能爱的地方。(摘自原文第三页)

  مەن بۇرۇن گاۋمى شەرقىي شىمال يېزىسىنى ئەسەبىيلىەرچە ئۆچ بولغانىدىم.چوڭ بولغاندا تىرنىقىمغىچە ئۆچ بولغانىدىم.چوڭ بولغاندا ماركسىزمنى قېتىرقىنىپ ئۆگەندىم ،ئاخىرى شۇنى چوڭقۇر ھېس قىلدىمكى،گاۋمى شەرقىي شىمال يېزىسى مېنىڭ نەزىرىمدە دۇنيادىكى ئەڭ گزەل ھەم ئەڭ بەتبەشىرە؛ئەڭ ئەركىن ھەم ئەڭ مۇناپىق؛ئەڭ پاكىز ھەم ئەڭ ئىپلاس جاي،شۇنداقلا ئەڭ نوچى ئەركەكلەر ۋە ئەڭ لەنىتى پاسىقلارغا تولغان،كىشىلىرى ھاراقنى ئەڭ كۆتۈرەلەيدىغان،مۇھەببەتلىك ماكان ئىدى.

  原文描写的是“我”对于高密东北乡的喜爱与憎恶感受,原文连用十个“最”字,表达高密东北乡代表着中国,拥有富饶的国土、伟大的文明,也笼罩着黑暗的现实、丛生的弊端。这支抗日的土匪代表着中国人,拥有血性、奉献精神、不屈不挠的意志、不顾一切的浪漫之爱,也有着自私、残忍、无耻、欲壑难填、不知节制等诸多缺点,一气呵成不停顿。译者也参照了原文使用了九个“ئەڭ”在形式和内容上做到了统一,使得译文节奏感显著。

  例二:八月深秋,无边无际的高粱红成洸洋的血海,高粱高密辉煌,高粱凄婉可人,高粱爱情激荡。秋风苍凉,阳光很旺,瓦蓝的天上游荡着一朵朵丰满的白云,高粱上滑动着一朵朵丰满白云的紫红色影子。(摘自原文第四页)

  8-ئاينىڭ ئاخىرىدىكى كەچ كۈز مەزگىللىرىدە چەكسىز كەتكەنقوناقلىق بەئەينى قىپقىزىل دېڭىزغا ئايلىناتتى.قوناقلىق نۇرغا چۆمەتتى،قوناقلىق مۇڭلىناتتى،قوناقلىق مۇھەببەتكە تولاتتى.

  这段关于高密深秋的环境描写非常细腻,通过排比强化了高粱存在的作用,高粱熟在秋季,日本侵略也在秋季,秋季也是“奶奶”与余司令的爱情开始季节。三个高粱的描写,结构整齐,朗朗上口,使得读者可以在脑海中勾勒出一幅高密深秋高粱被微风吹动的画面。在翻译过程中,维吾尔语本可以省译两个“قوناقلىق”,但译者为了还原原文的形式美,选择将这段对高粱的描写全部展现出来,让译文读者来感受原文的形式之美。

  例三:路原是由乌油油的黑土筑成,但久经践踏,黑色都沉淀在底层,路上叠印过多少牛羊的花瓣蹄印和骡马毛驴的半圆蹄印,马骡驴粪像干萎的苹果,牛粪像虫蛀过的薄饼,羊粪稀拉拉像震落的黑豆。(摘自原文第五页)

  يولغا قوي –كالىلارنىڭ بەگسىمان،ئات-قېچىرلارنىڭ ھىلالسىمان تۇياق ئىزلىرى قاتمۇقات نەقىشلەنگەن بولۇپ،ئات-قېچىرلارنىڭ تېزەكلىرى قۇرۇپ قالغان ئالمىغا،كالا تېزىكى قۇرت چۈشكەن قوتۇرماچقا،قوي-ئۆچكىلەرنىڭ ماياقلىرى قارا پۇرچاققا ئوخشاپ قالغانىدى.

  原文是一段对于村庄土路的描写,这段土路承载了诸多回忆,作者用三个排比比喻句,描写了路上散落的动物排泄物,结构整齐。译者为了回应这段描写,巧妙的使用了“قا/غا”,维吾尔语语法里表示像的意思,很好地保留了原文的节奏美,做到了形式统一。

  (2)伶俐活泼的重叠美

  汉语中,能够体现声韵美感的莫过于叠字。叠字的使用,经常是能够给人一种循环反复的声韵美,《红高粱家族》中叠字的使用非常频繁,不仅仅在拟人拟物中使用,也在环境描写中大量可见。重叠词数量起伏的整体节奏分明,首先开门见山,娓娓道来,欲扬先抑,随之高潮迭起,抑扬搭配,笔者通过数据语料库检索做了一个小结统计,如下图:

  笔者讲《红高粱家族》出现的重叠词根据史震天所著《汉维互译使用教程》中对重叠词的归类为依据,分为4种形式,即:AA式、ABB式、ABAB式、AABB式,通过检索排除爸爸、妈妈等重复称谓词。总结出共计410个重叠词,接下来分析几个典型例句。

  例四:赶上队伍了,父亲的深浅身后响着踢踢踏踏的脚步声和粗重的呼吸。5

  دادامنىڭ ئالدى-كەينىدىن lt;گۈرس-گۈرس gt;ئاياغ تىۋىشى ۋە ئېغىر پۇشۇلداشلار ئاڭلىناتتى.

  原文中,“踢踢踏踏”读起来就能感觉到一群人在路上紧张的前进着,给读者一种身临其境的感受。译文中,也同样使用了象声词“گۈرس-گۈرس”,不仅没有丢失原文的效果,也能使得译文读者感受到这只小队正在踢踢踏踏紧张前进着。

  例五:他的神思长久地滞留在远处那条喧响着的丰饶河流里,长久地滞留在往事的回忆里,竟不知这样匆匆忙忙拥拥挤挤地在如梦如还的高粱地里躜进是为了什么。8

  ئۇنىڭ خىيالى شاۋقۇن – سۈرەنلىك،باغرى كەڭ دەريا بويىدا ،ئۆتمۈشتىكى ئەسلىمىلەردە توختاپ قالغانىدى.ئۇ بۇنچە ئالدىراپ- تېنەپ ئۆرىتۆپە بولۇشۇپ ،گاھى دېڭىز،گاھى چۈش سىياقىدىكى قوناقلىقتا يۈرۈشنىڭ زادى نېمە ئۈچۈنلۈكىنى ھېچ بىلمەيتتى.

  原来,是二个AABB式重叠词的使用,“匆匆忙忙拥拥挤挤”在这里表示罗汉大爷在入睡时,想太多事情,思绪嘈杂,可以看见译文的翻译选择是复合词“ئالدىراپ- تېنەپ”忙碌的,急急忙忙的样子,都使用了“پ”,使得在韵尾上重叠押韵,形象的表达出大爷的思绪在高粱地里窜动。

  例六:奶奶无法说出它们的光彩了,它们红红绿绿,白白黑黑,蓝蓝绿绿,它们哈哈大笑,它们嚎啕大哭,苦楚的眼泪像雨点一样打在奶奶心中那一片苍凉的沙滩上。(原文P65)

  مومام ئۇلارنىڭ رەڭدار مەزمۇنلىرىنى ئېيتىپ بولۇشقا ئامالسىز ئىدى.ئۇلار كۆپكۆك ۋە قىپقىزىل ،ئاپپاق ۋە قاپقارا،ياپيېشىل ۋە كۆپكۆق.ئۇلار قاقاھلاپ كۈلەلەيدۇ،بو زلاپ يىغلىيالايدۇ.تۆكۈۋاتقەن ياشلىرى مومامنىڭ قەلبىدىكى قاقاس ساھىلغا يامغۇردەك تاراسلاپ تېگىدۇ.

  原文中,作者运用了大量叠词如“红红绿绿”、“白白黑黑”、“蓝蓝绿绿”、为读者呈现了高粱群正在变幻着颜色大笑大哭中。而在译文中,为了呈现这种有节奏的美感,译者巧妙地选择使用“ۋە”这个连词,逐一译为“كۆپكۆك ۋە قىپقىزىل ،ئاپپاق ۋە قاپقارا،ياپيېشىل ۋە كۆپكۆق”,不仅合适贴切的翻译了原文,还使得译文并没有丢失原文的重叠感。

  (二)文字信息体系文字也是语言的浅表层结构。文字的精确使用,能够给人承载形象美的审美感受。无论是翻译人名、地方等要遵循两个原则:(1)名从主人;(2)约定俗成(史震天,1999:35),但有时可能会失去一些美感。那译者就要选择用别的方式来展现美。

  例七:“豆官,我想你娘”(摘自原文第二十六页)

  شەپشەك،ئاناڭنى سېغىنىۋاتىمەنغۇ.

  “豆官”是“我”的父亲,“豆官”是父亲的乳名,而译者避开音译选择意译“شەپشەك”,“شەپشەك”根据维汉词典解释为“轻佻的;淘气的;毛躁的”,正表示小孩子淘气可爱,十分贴合原著又能使译文读者能联想到“豆官”是一个年幼淘气的小男孩。

  例八:“冷麻子这个畜生,他要是胆敢戏耍弄老子!”余司令狠狠地说。(摘自原文第二十八页)

  لىڭ چوقۇر دېگەن ھايۋان تېخى غوجا ئاكىسىنى ئالداشقا پېتىنىپتۇ-دە،-دېدى يۈ قوماندان ئاچچىق بىلەن.

  例八中,“冷麻子”中“麻子”在汉文化中一般表示皮肤长有麻点的人,译者直接使用“چوقۇر”来翻译,“چوقۇر”根据维汉词典解释为“麻子,疙疙瘩瘩的”,表示是长麻子的人,不仅没有丢失原文作者表达的人物形象,也使得译文读者能够联想到冷队长就是一个脸长麻花的人。

  例九:“好,司令,就等着你这句话,”任副官说。“余大牙奸污了民女曹玲子,我已经让兄弟们把他捆起来了。”(摘自原文第四十九页)

  خوپ،قوماندان،مەن سىزنىڭ گېپىڭىزنى ساقلاۋاتقانىدىم،-دېدى رېن فۇگۇەن،-يۈ دايا پۇقرانىڭ قىزى لىڭزىغا باسقۇنچىلىق قىپتى،مەن قېرىنداشلارنى بۇيرۇپ ئۇنى باغلىدىم.

  例九中,“曹玲子”一名里“玲”有美玉指女子如玉貌美的意思,译者翻译为“قىزى لىڭزىغا”,在“لىڭزىغا(玲子)”前加译了一个“قىز(女孩)”。使得译文读者可以知道玲子是一个女孩,并且如花似玉。

  例十:奶奶的花桥行走到蛤蟆坑被劫的事,在我的家族的传说中占有一个显要的位置。蛤蟆坑是大洼子里的大洼子,土壤尤其肥沃,水分尤足,高粱尤其茂密。(摘自原文第四十一页)

  مومەمنىڭ تەختىراۋىنى پاقا ئازگىلىغا كەلگەندە بولغان ئىش جەمەت تارىىىمىزدىكى يەنە بىر يارقىن نۇقتا.پاقا ئازگىلى چوڭ بىر ئويمانلىق بولۇپ ،تۇپرىقى مۇنبەت،سۈيى مول،قىزىل قوناق ئوىشايدىغان بىر جاي.

  原文是关于一个地方的描写,蛤蟆坑在东北高密乡,由于其地理环境特征得名,译者在翻译此地名中,并没有选择地名的翻译严格遵循名从主人的原则进行翻译,而是另辟蹊径,以“پاقا ئازگىلى”,“پاقا”的维语意思就是蛤蟆,“ئازگىلى”的维语意思为大坑,坑道。这样的翻译,能够让译文读者想到“蛤蟆坑”是以坑洼的样子命名,十分贴合原作。

  (三)词语信息体系根据刘宓庆先生在词汇中的审美信息提出了三个原则,即准美精(ABC)原则。他认为原词词汇中的审美信息显然是经过原语作者精心选择的,在审美翻译的过程中,我们一定要遵循:准原则(appropriateness,简称A)即用词准确,表达原意,适应语境;美原则(beauty,简称B)即不用华丽绯靡之辞;精原则(compactness,简称C)即用词精炼不拖沓。

  (1)生动贴切的形象美

  俗语是语言中稳定的词语组合,也是一种“历时性优化搭配”,因此使用得当时承载审美信息,尤其是在汉语当中(刘宓庆,2005:127)。

  例十一:奶奶说:“这酒里有罗汉大叔的血,是男人就喝了。后日一起把鬼子汽车打了,然后你们就鸡走鸡道,狗走狗道,井水不犯河水。”(摘自原文第二十五页)

  ئۇ:

  -بۇ ھاراقتا ليۇ تاغامنىڭ قېنى بار ،ئەركەك بولسىڭىز ئىچىڭ،ئۆگۈنلۈككە بىللە ياپونلارنىڭ ماشىنىسىنى توسۇپ بولغاندىن كېيىن، lt;ئات ئايلىخانغا،يول سارىخانغا gt;بولسۇن،ھېچكىم ھېچكىمەە پۇتلاشمايدۇ،-دېدى.

  原文是一句俗语“鸡走鸡道,狗走狗道,井水不犯河水”,根据俗语大字典解释,还有另外一个说话“你走你的阳关道,我过我的独木桥”,戴凤莲说这句话是为了平复冷队长与余占鳌之间的矛盾,译文并没有直接翻译,而是选择使用替代法代替了原文的形象。在维吾尔族的生活中,马是很重要的交通工具,大路上出行一般都是马或者驴,所以译者用“ئات”代替了鸡跟狗的形象,用“يول”代替了水井的形象,符合了维吾尔族的审美感受。

  例十二:外曾祖父遮遮掩掩不回答,外曾祖母把奶奶的女伴们痛骂一顿,其意大概是说狐狸吃不到葡萄就说葡萄是酸的之类。(摘自原文第三十七页)

  ئاتىسى ئۇنىڭغا كۆڭلىدىكى قۇلاق يوپۇرۇۋالغان.ئانىسى ئۇنىڭ قۇرداشلىرىنى تىللاپ پۇسكايتىۋەتكەن دەرۋەقە ، lt;قول يەتمىگەن شاپتۇل ئاچچىق gt;دېگەندەك بىر ئىش بولدى.

  原文中,是描写奶奶被逼出嫁,外曾祖父与外曾祖母为了使奶奶安心,对奶奶女伴的痛骂,原文是一句熟语,比如得不到的东西就说它不好(李祥瑞,2005:97)。“狐狸吃不到葡萄说葡萄酸”则是使用了“شاپتۇل”桃子代替了“葡萄”,“狐狸”用“قول”代替翻译,意思是手摸不到桃子,桃子就是酸的。可以使得译文读者轻易理解原文形象美的感受。

  例十三:轿夫们的话更加粗野了,他们有的骂我外曾祖父是个见钱眼开的小人,有的说鲜花插到牛粪上,有的说单扁郎是个流白脓淌黄水的马蜂病人。(摘自原文第三十九页)

  مەپىكەشلەرنىڭ سۆزلىرى تېخىمۇ قوپال،تېخىمۇ سەتلەشتى .بەزىلىرى

  مومامنىڭ ئاتىسىنى پۇلغا دۈم چۈشكەن پەس دەپ تىللىسا،بەزىلىرى lt;تېزەككە گۈل قىسقاندەك ئىش بولدى gt; دېيىشەتتى.

  “鲜花插到牛粪上”根据谚语大字典的解释为:鲜花是美丽的,牛粪是丑陋,恶心的.将美丽的东西放在丑陋的恶心上,是非常不协调的,常被人拿来形容不般配的婚姻,或者说是一个漂亮的女子嫁给了不般配的人 .这里指的是我“奶奶”要嫁给病怏怏的单扁郎。译者使用“تېزەككە گۈل قىسقاندەك ئىش بولدى”鲜花快速插牛粪上草草了事符合了当时外曾祖父痛快嫁母亲的情景,还原了原著,生动的将原文的形象美传递给了译文读者。

  (2)简明传神的修辞美

  修辞承载审美信息,因此作为审美客体中的修辞手段是我们的审美对象。人们在感情强烈时,抒写情怀、述说感受、展露意绪、揭示这里等无相无形时,总是借景相宣、以物达意、用有像有形、具体可感的意象加以表达(骆小所,2010:346)。

  例十四:奶奶像岸愈离愈远,雾像海水愈近愈汹涌,父亲抓住余司令,就像抓住一条船舷。

  .مومام قىرغاقتەك بارغانسېرى يىراقلاۋاتاتتى،تۇمان دېڭىز دولقۇنىدەك مەۋج ئۇراتتى،دادام تۈ قوماندانغا كېمە گىرۋىكىگە ئېسىلغاندەك چىڭ يېپىشىۋالغانىدى.

  在这个例句中,作者讲奶奶比喻成岸边,大雾比喻成海水,余司令比喻成船舷,形成一个动态图,海水不停的拍打海岸,小船在海水中摇荡,而新疆属于内陆地区,没有大海,译者在这里将海水翻译成“دېڭىز دولقۇن”,大海的浪涛,将海水具体化,产生一种动态美感。并且,在译文中,译者也增添了声韵美,不仅具体翻译了三个像,韵脚也都使用了过去式“دى或تى”押韵结尾,读起来非常通顺上口。

  例十五:栅栏里臭气熏天,有人在打呼噜,有人往栅栏边角上那个铁皮水桶里撒尿,尿打桶壁如珠落玉盘。桅灯的光暗淡地透进栅栏。流动哨的长影子不时在灯影里晃动。

  چېدىرنىڭ ئىچى ۋېسىپ كەتكەنىدى .بەزىلەر خورەك تارتاتتى ،بەزىلەر تام تۈۋىگە قويۇپ قويۇلغان چېلەككە جارقىرىتىپ سىيەتتى .چىراغنىڭ سۇس يورۇقى چېدىرنىڭ ئىچىنى خىرە يورۇتۇپ تۇراتتى،ئايلىنىپ يۈرگەن پوستنىڭ .ۇزۇن سايىسى چىراغ نۇرىدا ئەلەڭلەيتتى.

  在这个例句中,尿水打桶壁的声音就好像是珠子掉落在盘子中,声音清脆响亮,译文中,译者没有直译,而是选择“خىرە يورۇتۇپ”闪光跟昏暗两个字结合,避开听觉从视觉上给人一种水透过灯泡忽而亮忽而暗交替结合的场景,尽显一种视觉上的效果。

  例十六:

  奶奶舒适地站着,云中的闪电带着铜音嗡嗡抖动,奶奶脸上粲然的笑容被分裂成无数断断续续的碎片。

  劫路人催逼着奶奶往高粱地里走,他的手始终按着腰里的家伙。奶奶用亢奋的眼睛,看着余占鳌。

  余占鳌对着劫路人笔直地走过去,他薄薄的嘴唇绷成一条刚毅的直线,两个嘴角一个上翘,一个下垂。(原文P43)

  مومام بەخىرامان تۇرۇۋەردى،بۇلۇتلار ئارىسىدىن چاقماق چاراسلاپ،ئۇنىڭ يۈزىدىكى ئوچۇق كۈلكىنى نەلەرگىدۇر غايىب قىلىۋەتتى.

  بۇلاڭچى مومامنى قوناقلىققا ھەيدەپ ماڭدى،بىر قولى بېلىدىكى نەرسىدىن ئايرىلمىدى.مومام يارقىن كۆزلىرىدە يۈ جەنيىڭگە قارىدى.

  يۈجەنيىڭ بۇلاڭچىغا ئۇدۇللاپ كەلدى،ئۇنىڭ نېپىز كالپۇكى غەزەپتىن ھىمىرىلەەن،ئىككى قوۋۇزى بىرى ئۈستىگە،بىرى پەسكە قىيسىيىپ قالغانىدى.

  原文中,作者运用的是夸张修辞手法,用一种动态的感觉,描写奶奶的笑容断裂成碎片,译文里,译者从另外一个角度理解原文,用“غايىب”(消失不见的)突出奶奶的笑容分裂消失,更增加了画面感。而余占鳌因为劫路人劫持奶奶不高兴,嘴角绷成直线,译者选择明确表达出来,用“غەزەپ”(愤怒的,生气的)来描述余占鳌的愤怒感情,动态画面感十足。

  (四)句段信息体系根据刘宓庆先生《翻译美学导论》对句、段的定义:所谓句、段在语言学上称之为“语段”,即一般所说的行文。他将句、段层面的审美分为三类,第一类是“句法变异”,利用语法的模糊性产生美感,将其归为“意境美”;第二类是“频度”即通常是种种形式的重复,利用重复的力度产生美感,将其归为“音韵美”;第三类是即使行文中没有频繁出现,但在特定的语境中承载了审美信息,利用形式的和谐统一产生的美感,将其归为“形式美”。笔者将结合《红高粱家族》在句段层面的特点,分别研究其审美。

  (1)朦胧模糊的意境美

  例十七:七天之后,八月十五日,中秋节。一轮明月冉冉升起,遍地高粱肃然默立,高粱穗子浸在月光里,像蘸过水银,汩汩生辉,我父亲在剪破的月影下闻到了比现在强烈无数倍的腥甜七夕(听觉→视觉)。

  يەتتە كۈندىن كېيىن ،يەنى 8-ئاينىڭ 15-كۈنى تاۋۇز چاغىنى بولدى.تولۇن ئاي يىراق قوناقلىشولىققا ئۆز نۇرىنى سېخىيلىق بىلەن سېپەتتى،قوناق پۆپۈكلىرى ئاي نۇرىغا چىلىشىپ سىمابتەك يالتىرايتتى.دادام سۇنغان ئاي شۇنغا سېسىق پۇارقنى پۇرىغان.

  这是一段朦胧的关于中秋节深夜对高粱的环境描写,修辞手法使用的是通感,原文“肃然默立”描写出大片高粱静默在那里,译文中使用“سېخىيلىق بىلەن سېپەتتى”在读起来时,都是“س”开头,韵头押韵,还表达出高粱是大方坦然站立在高粱地里,在表达高粱穗子在月光的照耀下像水银般耀眼,译者选择用“ئاي نۇرىغا چىلىشىپ سىمابتەك يالتىرايتتى”仿佛是高粱穗子在月光中拍打摇曳中闪闪发光,用词十分有味道。

  例十八:奶奶不理孙五,向倚在墙边上的一个长脸姑娘揍去。长脸姑娘对着奶奶吃吃地笑。奶奶走到她眼前时,她忽然蹲下身,双手紧紧地捂着裤腰,尖声哭起来。她的两只深潭般的眼睛里,跳出疯傻的火星。47

  مومام سۈن ۋۇغا ئېرەن قىلماي ،تام تۈۋىدىكى ئات يۈز قىزنىڭ يېنىغا قاراپ ماڭدى.ئات يۈز قىز مۇمامغا قاراپ پىخىلداپ كۈلدى ،مومام ئۇنىڭ ئالدىغا بارغاندا ئۇ تۇيۇقسىز زوڭزىيىپ،ئىشتىنىنىڭ بېغىنى تۇتۇپ ھۆڭرىدى.ئۇنىڭ ئورىدەك كۆزلىرىدىن سەۋدايىلارچە ئوت چاقنايتتى.

  这段描写是奶奶碰见玲子姑娘所发生的故事,玲子姑娘遭到余大牙欺辱之后,变的疯傻,描写的非常细致,尤其在描写玲子深邃眼神的时候,原文用了一个“深潭”表示了玲子是一个美丽的姑娘,而译者选择用“ئورىدەك كۆز”深陷的眼睛描写,这符合译者民族的审美感受,能传神的表达出原文所要表达的意境。

  (2)声色和谐的韵律美

  例十九:一老一小,便迎着月光,向高粱深处走去。那股弥漫着田野的腥甜味浸透了我父亲的灵魂,在以后更加激烈更加残忍的岁月里,这股腥甜味一直伴随着他(嗅觉→触觉)。高粱的茎叶在雾中滋滋乱叫,雾中缓慢地流淌着在这块低洼平原上穿行的墨河水明亮的喧哗,一阵强一阵弱,一阵远(视觉→听觉)。(原文P4)

  بىرى چوڭ،بىرى كىچىك ئككىيلەن ئاي نۇرىغا يۈزلىنىپ قوناقلىقنىڭ ئىچكىرىسىگە قاراپ ماڭدى.ئاشۇ كەڭ دالانى قاپلىغان قويۇق سېسىق پۇراق دادامنىڭ روھىغا سىڭىپ ،كېيىنكى تېخىمۇ دەھشەتلىك ۋە ئەڭ قاباھەتلىك كۈنلەردە ھەمراھ بولدى .قوناق شاخلىرى شارىلدايتتى.بۇ تۇپراقنى شۇغىرىپ جىمجىت ئېقىپ ئۆتۈۋاتقان موشۈيخې دەرياشىنىڭ ئاۋازىمۇ ئاڭلىنىپ تۇراتتى.دەريا شاۋقۇنى گاھى كۈچلۈك،گاھى سۇس ؛گاھى يىراقتىن،گاھى يېقىندىن كېلەتتى.

  例子中是讲罗汉大爷带“我”的父亲去捉螃蟹的一段通感描写。译文将“一老一小”直译为“بىرى چوڭ،بىرى كىچىك”,将“更加激烈更加残忍”翻译为“تېخىمۇ دەھشەتلىك ۋە ئەڭ قاباھەتلىك”,译者使用了并列形式,都以“لىك”结尾,原文是三个“一阵”而译文则翻译了四个“گاھى”,这些细节上的处理,都使得这段翻译读起来不仅有节奏,而且在音韵上的处理十分恰当。

  例二十:奶奶注视着红高粱,在她朦胧的眼睛里,高粱们奇谲瑰丽,奇形怪状。它们呻吟着,扭曲着,呼号着,缠绕着,时而像魔鬼,时而像亲人,它们在奶奶眼里盘结成蛇样的一团,又忽喇喇地伸展开来。(原文P65)

  مومام پۈتۈن دىققىتىنى يىغىپ قوناقلارغا سەپسالدى، قوناقلار ئۇنىڭ خىرە كۆزلىرىدە ئاجايىپ كۆركەم،ئاجايىپ غەلىتە كۆرۈندى.ئۇلار نالە قىلاتتى ، تولغىناتتى،پەرياد چېكەتتى،چىرمىشاتتى،بەزىدە يېقىن كىشىسىگە،بەزىدە ئالۋاستىغا ئوخشاپ قالاتتى.مومامنىڭ كۆزلىرىدە ئۇلار تۈگۈلۈۋالغان يىلانغا ئوخشاش بەزىدە كۇشۇلداپ تۈزلىنەتتى.

  原文是一段对于女主临死之际的心理状态描写,表达了对家乡以及家乡红高粱的眷恋。原文使用了拟人手法,并且穿插了大量的排比格式,就原文来说,读起来音韵就十分紧凑,节奏感鲜明。比如译文将“奇谲瑰丽,奇形怪状”翻译为“ئاجايىپ كۆركەم،ئاجايىپ غەلىتە”,两个“ئاجايىپ”正对应“奇”;“它们呻吟着,扭曲着,呼号着,缠绕着,时而像魔鬼,时而像亲人”译文翻译为“ئۇلار نالە قىلاتتى ، تولغىناتتى،پەرياد چېكەتتى،چىرمىشاتتى،بەزىدە يېقىن كىشىسىگە،بەزىدە ئالۋاستىغا ئوخشاپ قالاتتى”,每一个词都使用了“ى”,这样的翻译不仅没有丢失原文的紧凑节奏感,而且译文更容易上口。

  (3)结构统一的形式美

  例二十一:孙五个子矮小,浑身是肉,颠着肚子,头上无毛,脸色通红,一双小眼间距很小,深陷在鼻子两侧。他左手提着一把尖刀,右手提着一桶净水,哆哆嗦嗦地走到罗汉大爷面前。32

  سۈن ۋۇ پاكار،تۇلۇمدەك سەمرىپ كەتكەن ،باداڭ قورساق ،قىزىل يۈز،بېشىدا بىرەر تال تۈك دېگەن نەرسە قەلمىغان،جىرتاق كۆز ،بۇرۇن تۆشۈكلىرى ئورىدەك پاناق ئادەم ئىدى.ئۇ سول قولىغا ئۆتكۈر پىچاق ئېلىپ ،ئوڭ قولىدا بىر چېلەك شۇنى كۆتۈرۈپ ،ليۇ بوۋىنىڭ ئالدىغا پۇشۇلداپ يېتىپ كەلدى.

  这是一段对孙五这个人物的特征描写,汉语比较讲究和谐紧凑,使用了一系列四字短句,节奏感非常强,译文中,可以看见译者尽量吻合原文,也简练表达,不仅符合原文也能使译文读者获得想同感受。

  例二十二:高粱的骚动因为人们的疲惫困乏而频繁激烈起来,积露连续落下,淋湿了每个人的头皮和脖颈。王文义咳嗽不断,虽连遭余司令辱骂也不改正。父亲感到公路就要到了,他的眼前昏昏黄黄地晃动着路的影子。不知不觉,连成一体的雾海中竟有些空洞出现,一穗一穗被露水打得精湿的高粱字雾洞里忧悒地注视着我父亲,父亲也虔诚地望着它们。父亲恍然大悟,明白了它们都是活生生的灵物。它们扎根黑土,受日精月华,得雨露滋润,上知天文下知地理。父亲从高粱的颜色上,猜到了太阳已经被高粱遮挡着的地平线烧成一片可怜的艳红。(原文P9)

  كۆپچىلىكنىڭ قاتتىق چاراچاپ ماغدۇرى قالمىغاننىڭ ئۈستىگە،قوناقلار يىغىلىپ قالغان سەبنەملەرنى ئۇلارنىڭ ئۈستباشلىرىغا توختىماي تۆكۈپ قىينايتتى.ۋاڭ ۋېنيىنىڭ يۆتىلى پەسەيمەيتتى ،قوماندان ئۇنى توختىماي تىللاپمۇ ھاردى.دادام تاشيولغا كېلىپ قالغانلىقىنى ھېس قىلدى.ئۇنىڭ كۆزلىرىگە يول غۇۋا كۆرۈنگەندەك بولدى.تۇيۇقسىز چەكسىز تۇمان ئىچىدىن بىر ھاڭ پەيدا بولۇپ،ئۇنىڭدىن شەبنەمدە ھۆل بولۇپ كەتكەن قوناق باشلىرى دادامغا مىسكىن تىكىلىپ تۇرغاندەك كۆرۈغۈپ كەتتى .داداممۇ ئۇلارغا مەست بولۇپ بىر ئاز مەڭدىدى ۋە دەرھال ئېسىنى يىغدى.شۇنداق،ئۇلار تىرىك ياشاۋاتقان جانلىق ئىدى.ئۇلارنىڭ يىلتىزى تۇپراقتا ،ئۇلارنى قۇياش تاۋلاپ،ئاي گۈللىتىدۇ،يامغۇر-يېشىن ياشىنتىدۇ،ئۇلار ئاسمان بىلەن يەرنىڭ ئارىسىدا ياشاۋېرىدۇ.دادام قوناقلىقنىڭ رەڭگىدىن ،قوناقلىق توسۇۋالغان ئۇپۇق سىزنقىنىڭ قىپقىزىل بىر رەڭدە كۆيۈۋاتقانلىقىنى پەرەز قىلدى.

  这是一段对于高粱的拟人修辞手法的描写,原文中高粱仿佛有了人性,跟父亲之间有了互动,作者在用了连续五个四字短句,不仅结构紧凑,有节奏。译文为了符合原文,改变了原文的结构,每个分句之前以“ئۇلار”开头,描述高粱的拟人形态。不仅没有丢失原文的形象美感,也让译文更加出彩。

  一、《红高粱家族》维译过程中非形式体系的审美再现非形式系统也被称为内部形式系统,包括情感(情),美感(意)与形象(象)的非定量系统,其基本特征是模糊性。审美客体的审美构成除了物质形态的。自然感性的、可以凭借直观推动形象思维的外象成分外,还有非物质的,非自然感性的。无法凭直观就能推断的非外象成分。审美客体的审美构成分为两个表里相托、形意相融的系统:形式系统和非形式系统,非形式系统也叫做内在形式系统(刘宓庆,2005:141)。

  (一)情与志的交融之美例二十三:北斗勺子星——北斗主死,南斗簸箕星——南斗司生、八角玻璃井——缺了一块砖,焦灼的牛郎要上吊,忧愁的织女要跳河……

  شىمالىي قۇتۇپ چۆمۈچ يۇلتۇزى شىمالدا ئۆلدى،جەنۇبىي ققۇتۇپ يۇلتۇزى جەنۇبتا كۈلدى.سەككىز بۇرجەك ئەينەك قۇدۇقنىڭ بىر خىشى كەم قالدى.بىتقەت پادىچى يىگىت ئېسىلىپ ئۆلدى،غەمناك توقۇمىچى قىز ئېقىنغا سەكرەپ...

  《红高粱家族》作为一部乡间抗日小说,自然少不了地方语言,原文描写“我”与罗汉大爷去捕捉螃蟹,作者在这里写的一段乡间土话,为读者呈现了一个月圆之夜,漫天星空,北方勺子星,南方簸箕星闪闪发光,牛郎织女仿佛正在云空上行走,译者为了能够准确翻译这段原文,踏踏实实的选择了“شىمالىي قۇتۇپ چۆمۈچ يۇلتۇزى شىمالدا ئۆلدى”北斗星主死亡,“جەنۇبىي ققۇتۇپ يۇلتۇزى جەنۇبتا كۈلدى”南斗星主生命等,使得译文读者能够正确理解原文想要表达的意思。

  例二十四:我们村里一个九十二岁的老奶奶对我说:“东北乡,人万千,阵势列在墨河边;余司令,阵前站,一举手炮声连环。东洋鬼子魂儿散,纷纷落在地平川。女中魁首戴凤莲,花容月貌巧机关,调来铁耙摆连环,挡住鬼子不能前……”(原文P11)

  مەھەللىمىزدىكى توقسان ئىككى ياشلىق بىر موماي ماڭا: lt;كەنتىمىزدىكى سانسىز كىشى دەريا بويىدا سەپ تۈزدى،يۈ قوماندان قولىنى كۆتۈرۈشى بىلەن تەڭ،يەر-جاھاندىن ئوق يېغىپ ئالۋاستىلار گۈم بولدى .ئايال بېشى دەي فىڭليەن تىرنىدا قاپقان قۇرۇپ،ئەرلەر بىلەن تەڭ تۇرۇپ ئالۋاستىنى ھەيدىدى... gt;دېدى.

  这段歌曲流传于高密乡间,歌唱内容描述了女主角戴凤莲智勇斗日本鬼子的传奇经历,歌曲呈现了高密村民为了抗日,齐心协力共同进退的画面。原文长短句融合,对于维吾尔族读者而言,长短句并不能很好的理解,译者通过去原文的审美理解,将 “东北乡,人万千,阵势列在墨河边”翻译为“كەنتىمىزدىكى سانسىز كىشى دەريا بويىدا سەپ تۈزدى”,“余司令,阵前站,一举手炮声连环”翻译为“يۈ قوماندان قولىنى كۆتۈرۈشى بىلەن تەڭ”,翻译是将汉文长短句融合为一个句子,简单明了的翻译让译文读者能够感受到原文歌曲中的阵势,在译文中“گۈم”这个词使用的特别贴切,原文是“东洋鬼子魂儿散,纷纷落在地平川”译者用“گۈم” 轰隆隆的象声词表达出鬼子被子弹打倒纷纷落地,形象的重现了原文中激荡人心的画面。

  (二)意与象的相辅之美例二十五:从路两边高粱地里飘来的幽淡的薄荷气息和成熟高粱苦涩微甘的气味,我父亲早已闻惯,不信不奇(味觉→嗅觉)。在这次雾中行军里,我父亲闻到了那种新奇的、黄红相间的腥甜气息(视觉→嗅觉)。那味道从薄荷和高粱的味道中隐隐约约地透过来,唤起父亲心灵深处一种非常遥远的记忆(味觉→视觉)。

  يولنىڭ ئىككى ياقىسىدىن كېلىۋاتقان خۇشبۇي يالپۇز ھىدى ۋە پىشقان قواقنىڭ ئارامبەخش قىرتاق ھىدى دادامغا ناھايىتى تونۇش ئىدى.دادام بۇ يۈرۈشتە سېرىق بىلەن قىزىل ئارىسىدىكى يېپيېڭى سېسىق بىر پۇراقنى ھىدلىدى .ئۇ پۇراق قوناق ۋە يالپۇز ھىدلىرى ئارىسىدىن سۇس تارقىلاتتى ۋە دادامنىڭ يۈرىكىنىڭ چوڭقۇرقاتلىمىدىكى كونا ئەسلىمىلەرنى ئويغىتاتتى.

  例二十六:奶奶在唢呐声中停住哭,像聆听天籁一般,听着这似乎从天国传来的音乐。奶奶粉面凋零,珠泪点点,从背完的去掉里,他听到了死的声音,嗅到了死的气息,看到了死神的高粱般深红的嘴唇和玉米般金黄的笑脸(听觉→嗅觉→视觉)(原文P40)。

  مومامنىڭ چىرايى سولدى ،ياشلىرى تاراملىدى،مۇڭلۇق كۈيدىن ئۇ ئۆلۈمنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىدى،ئۆلۈمنىڭ پۇرىقىنى پۇرىدى،ئەزرائىلنىڭ قوناقتەك قىزىل لەۋلىرى بىلەن قوناقتەك پارقىراق يۈزلىرىنى كۆردى.

  这段描写了奶奶临死之际,对人世间的留恋,本段描写使用了通感的修辞手法,奶奶在声音中听到了嗅到了死亡,在声音中看到了死神,经历了听觉转嗅觉再转视觉,其中死神的翻译是亮点,译者使用的翻译为“ئەزرائىل”,在《古兰经》中记载的天使之一,阿兹拉伊勒,专门掌管死亡事宜,传神的向译文读者传达了原文奶奶看见死神的画面,使得这段翻译非常精彩,意境与象征相互融合。

  第四章 翻译美学在《红高粱家族》维译过程中审美不足的表现及其原因一、维译过程中审美不足的表现

  (一)节拍无法对应的落差美例二十七:高粱地里悠长的哭声里,夹杂着疙疙瘩瘩的字眼:青天哟——蓝天哟——花花绿绿的天哟——棒槌哟亲哥哟你死了——可就塌了妹妹的天哟——我不得不告诉您,我们高密东北乡女人哭丧跟唱歌一样优美。

  lt; ئاق ئاسمان ،كۆك ئاسمان ،ئەي گۈل ئاسمان !بۇ دۇنيادىن مېھرىبانىم،تايانچىم كەتتى ،ئۆرۈلگىن ئاسمان... gt;مەن سىزگە بۇلەرنى دەپ بەرمىسەم بولماس، بىزنىڭ گاۋمى شەرقىي شىمال كەنتىنىڭ ئاياللىرىنىڭ يىغىسىمۇ ناخشىدەك يېقىملىق ۋە مۇڭلۇق.

  《红高粱家族》作为一部乡间抗日小说,自然少不了地方语言,原文呈现了乡间媳妇嫁人的凄惨场面,原文每句话都有一个“哟”字,并且还带扩折号,显得唱起来语调会拉长,但译文没有展现出来原文哭腔所表达的那层悲苦意思,出现了六次的语气词“哟”并没有被翻译出来,那层凄惨悲苦的样子 不能被译文读者所读取,可见译者并没有用心翻译这首歌曲。

  例二十八:有那么多的矢车菊,在杂草中高扬着细长的茎,开着紫、蓝、粉、白四色花。高粱深处,蛤蟆的叫声忧伤,蝈蝈的唧唧凄凉,狐狸的哀鸣悠怅。(原文P41)

  يولدىكى ياۋا ئوت-چۆپلەر يولنى ئاساسەن توسۇۋالغان بولۇپ،يۆگىمەچ ئوتنىڭ ئىنچىكە ئۇزۇن غولى يولدا شوزۇلۇپ ئاق ،سۆسۈن،بىنەپشە،كۆك بولۇپ تۆت رەڭدە چېچەكلەپ كەتكەنىدى.قوناقلىقنىڭ ئىچكىرىسىدە پاقىلار دەردلىك كۇرۇلدايتتى،تۈلكىلەر غەمكىن ھۇۋلايتتى.

  原文是一段环境描写,在前半部分稳扎稳打,没有出彩的地方,在后半部门描写高粱深处,动物的吵闹场景,原文是三个动物,形成了一个排比句,但是译者这里只翻译出来了蛤蟆“پاقال”跟狐狸“تۈلكە”,却少了蛐蛐的翻译,失去了原文排比的效果,让人感觉到了大打折扣的美。

  (二)形象未能领略的象征美例二十九:十六岁那年,奶奶已经出落得丰满秀丽,走起路来双臂挥舞,身腰扭动,好似风中找飐的杨柳。(原文P36)

  ئون ئالتە ياشقا كىرگەندە مومام تازا تولدى.يول ماڭغاندا بىلەكلىرى ھەر ياققا تاشلىنىپ ، بەللىرە تولغىناتتى.

  这段使用了拟物的修辞手法,将十六岁清秀美丽的奶奶的身腰比作风中摇曳的杨柳条,但是译文并没有翻译出风中摇曳的杨柳条,少女柔软动人的腰身没有体现出来,失去了美感。

  例三十:奶奶受闷不过,悄悄地伸出笋尖状的脚,把轿帘顶开一条缝。偷偷地往外看。37

  مومام دىمىققا چىدىماي ئىنچىكە پۇتلىرىنى سوزۇپ تەختىراۋاننىڭ ياپقۇچىنى ئازراق قايرىپ سىرتقا ئوغرىلىقچە قارىدى.

  原文是一处细节描写,使用了拟物的修辞手法,奶奶的脚是三寸金莲,又小又尖,这里把人的脚拟为竹笋,但是通读译文可以看见并没有竹笋的翻译,也没有类似于竹笋尖的物品代替,使得译文失去了美感,让人不得不叹息。

  二、维译过程中审美不足的原因 在第三章着重探讨了《红高粱家族》维译过程中的审美再现,对于部分审美差异都都可以通过再理解等方法进行弥补。但是,由于汉维是两个不同的民族,存在着各种各样的差异,其中就包括文化。美,是无处不在,被众人所追求的。本部分就着重讨论审美不足的原因。

  (一)受制于双语的文化差异 维吾尔族具有悠久的历史,以自给自足的家庭农业、家庭手工业为主要经济方式,属于绿洲农业文明(华锦木、刘宏宇,2014年:88)。汉族则相反,属于农耕文明。这就造成了两个民族在文化上存着在差异,一些词语并不能并合适恰当的翻译。语言是文化的载体,语言与文化的密切联系不仅决定了翻译是什么样,更有着新华因袭的传递以及语言文字的转换。

  例三十一:老太婆所唱快板中的戴凤莲,就是我奶奶的大号。(原文P11)

  موماي ئېيتقان ناىشىدىكى دەي فېكليەن مۇمامنىڭ لەقىمى نىكەن.

  “戴凤莲”是《红高粱家族》中的女主人公,在汉民族文化中,“凤”表示女性美丽独特,“莲”表示女性端庄清纯。对于汉文化读者来说,一念人名也即能想到“戴凤莲”是一位明艳动人的女性,但在维译中,译者都选择的音译法,但也是失去了一种美感,若能把这些音译法换成音译加注法,对这些人名的形象词进行解释,更能使译文读者了解到原文作者想要传达形象美的感受,诸如此类还有“余占鳌”“单扁郎”等人名的翻译都没有美感的传递。

  例三十二:日本兵端着枪,像泥神一样。13

  ياپون ئالۋاستىلىرى قورالىنى بەتلەپ بۇتتەك تۇراتتى.

  “泥神”根据百度百科解释:是泥塑的菩萨像,民间多泛指泥塑的神像等,在乡村小道的路边常见。但是这里可以发现,由于维吾尔族文化里并没有“泥神”这种专门的说话,也没有可替代的名词代替,只能使用“بۇتتەك”泥塑雕刻的东西来翻译,并不能让译文读者感受到日本兵像一尊泥像一样面无表情站立在那里,失去了美感。

  (二)受制于艺术理解的时间差 由于所属民族不同,对于同一事物的艺术美感理解必然会有异同,常常会表现为对原语内容的领悟或有偏差,或者有谬误,总之有会有一定的局限性(刘宓庆,2005:172)。在翻译的过程中存在着或多或少的审美流失,这在一定程度上反映了审美主体即译者的理解程度以及是否能够实现审美再现的走向。

  例三十三:

  罗汉大爷没走,一直在我家担任业务领导,直到我家那两头大黑骡子被日本人拉到胶平公路修筑工地上去使役为止。

  这时,从悲父亲他们甩在身后的村子里,传来悠长的毛驴叫声。

  ليۈ بوۋا كەتمىدى،ئۇ ئىزچىل ئائىلە ئىگىلىكىمىزگە غوجىدار بولۇپ،ئۆيىمىزدىكى ئاشۇ ئىككى قارا قېچىرنى ياپونلار جياۋپىڭ تاشيولى ھاشارىغا سېلىشقا ئېلىپ كەتكەنگە قەدەر بىز بىلەن بىللە ياشىدى.

  دەل مۇشۇ چاغدا ئۇلار يىراقتا قالدۇرۇپ كەتكەن كەنت تەرەپتىن قېچىرنىڭ سوزۇپ ھاڭرىغان ئاۋازى ئاڭلاندى

  这段是在描写奶奶家的两头骡子被日本兵强征走去服役,但是可以联系上下文,原文是两种动物,第一种动物是“骡子”,第二种动物是“毛驴”。十分遗憾的是译者将两种动物在翻译时,都混为一谈,译为“قېچىر”,这显然是十分不合适的,对维汉民族而言,这是两种动物,也有不同的说法,毛驴应该翻译为“ئىشەك”,可以说是译者并没有仔细阅读原文,理解出现了错误。

  例三十四:监工微笑不语,举起藤条又横着抽了一下他的腰。罗汉大爷感到这一藤条几乎把自己打成两半,两股热辣辣的泪水从眼窝里凸出来。血冲头顶,那块血与土凝成的嘎痂,在头上崩崩乱跳,似乎要迸裂。(原文P15)

  نازارەتچى زۇۋان سۈرمەستىن ھىجايغىنىچە ئۇنىڭ بېلىگە قامچا سالدى .ليۇ بوۋىغا بۇ قاما ئۇنىڭ تېنىنى ئىككىگە بۆلۈۋەتكەندەك بىلىنىپ كەتتى .ئىككى تامچە ئىسسىق ياش ئۇنىڭ كۆز چاناقلىرىدىن ئېتىلىپ چىقتى،قان چوققىسىغا ئوقچۇدى ،بېشى خۇددى ھېلىقى قان ۋە لايىدىن پۈتكەن قاقاچ تېرىلىپ كەتكەندەك چاراسلاپ كەتتى.

  通读原文,可以理解到是罗汉大爷遭到监工无缘无故的鞭打,这一鞭是差点要了罗汉大爷的命,流出了热辣辣的泪水,这里“热辣辣”其实是滚烫的意思,但是我们看译文,只是用了“ئىسسىق”,并没有表示出滚烫的眼泪,有点失去了罗汉大爷受苦落泪的感觉,十分可惜。

  《红高粱家族》作为文学作品,对其的翻译不可能是十分完美的,不同的审美角度分析有着不同的理解,相信日后随着对翻译美学的深入研究,会更有帮助。

  第五章 结语本文立题是原语笔者对于翻译美学理论有着浓厚的兴趣,以及《红高粱家族》在国内外,尤其在新疆地区对少数民族的影响。新疆是翻译之乡,一部好的文学作品的翻译带来的影响力是深远流长的。笔者希望可以从翻译实践出发,通过对维译过程中遇到的翻译问题进行分析研究,讨论维译过程中的审美再现,希望借此研究,对汉语文学作品的维译有一定的指导作用。

  论文以刘宓庆先生的翻译美学理论为指导,举例分析,从形式体系和非形式体系两个层面分析了《红高粱家族》的审美,讨论了审美的再现与不足的情况,在审美再现中,译者使用了什么策略;在审美不足中,译者又丢失了什么美感要素。首先,对于形式体系和非形式体系的审美再现,由于汉维文化之间存在相同的部分,因此很多翻译可以直接翻译或者代替翻译完成审美再现,而对于未能相通的文化部分,则是造成了审美流失的原因,加上译者对于艺术的鉴赏力有所欠缺,导致了一些审美不能被再现出来,只能是觉得有些可惜。但是总体来说,对于审美的再现,是可以通过“理解到加工到转化”实现再现的。

  同时也应该认识到,关于“美”是一种主观的,只有身临其境方能领略美感。只有不断增强阅历和知识面,才能在翻译功夫上有所造诣。由于自身文化积累的局限性,笔者的理解可能会产生一定的偏差,再加之可供参考的维文资料的不是很丰富,所以仍有诸多的不足需要探讨,希望能对今后的汉维翻译研究提供一些参考和借鉴。

温馨提示

声明:该文观点仅代表作者本人,本站仅提供信息存储空间服务,如有侵权请联系本站删除。